نظریه ی ارزشها

در پاسخ به دوست گرامی جناب آقای داود ابوترابی در مورد مطلبی با عنوان “دیگران بینی”

مقدمه اول:

اصولا در فلسفه اخلاق بدنبال پاسخ به سوالات کلانی در مورد ارزشهای زندگی هستیم. از این منظر می توان نام “نظریه ی ارزشها” را مترادف با “فلسفه اخلاق” دانست. از اهم سوالات این حوزه عبارت است از

1-خوبی یا بدی چیست؟ از کجا می توان دریافت که فعلی، فعل ِ پسندیده ای است یا فعل ِ ناپسندی است؟

2-آیا ازرشها مطلق است یا نسبی؟

مثلا دروغ گفتن در هر شرایطی ناپسند است؟

3-سرچشمه اخلاق کجاست؟ آیا اخلاق ریشه در آداب و رسوم ملت ها دارد یا انسان به سبب انسان بودن و به صورت ذاتی واجد ارزشهای اخلاقی خاصی است؟

مقدمه دوم:

اندیشمندان در باب سوالات فوق پاسخهای گوناگونی داده اند که می توان به بررسی آرا آنان پرداخت. بنده با نظر تنی چند از آنان برخورد داشته ام. یک نکته اساسی را از بررسی نظرات آنان دریافته ام و آن این است که “تنوع پاسخ اندیشمندان، ریشه در گوناگونی تعریفی دارد که آنان از “انسان” بدست می دهند.”

اگر انسان را به فرض موجودی بدانیم که بالاترین لذتش، لذت شخصی است و یا آدمی را موجودی بدانیم که بالاترین لذتش در لذت دیگران است، دو نظریه کاملا متفاوت بدست می آید.

نتیجه1:

پاسخ به سوال دوست عزیزم “منفی” است. یعنی این اصل، اصل مشترک میان انواع نظریات اخلاقی نیست. این اصل، اصلی است که من بدان اعتقاد راسخ دارم از این جهت که این حقیر برای خود ارزشهای دارم که مختص خویشتن ِ خویش است. ارزشهایی که در گذر زمان در خانواده ای خاص، در شهری خاص و در شرایطی خاص برای من ایجاد شده است.

نتیجه2:

باید بپذیریم که نمی توان ارزشهای اخلاقی دیگران را به راحتی تغییر داد چون این ارزشها ریشه در “زندگی” افراد دارد. حداقل کاری که می توان و بایستی انجام داد این است که

اولا با ارزشهای اخلاقی دیگران آشنا شویم و بدانها احترام بگذاریم و

ثانیا بدنبال افرادی باشیم که ارزشهای اخلاقی مشابهی با ما دارند تا در کنار آنها زندگی راحت تر، دغدغه کمتر و آرامش بیشتری داشته باشیم. (مفهوم تفاهم داشتن زوجین در امر مقدس ازدواج از منظر من دقیقا مشابه بودن ارزشهای اخلاقی کلان آنهاست.)

منتشرشده توسط

3 دیدگاه برای «نظریه ی ارزشها»

  1. ممنون علیرضای عزیز.
    خوشحالم که با کمک ریاضیات به خوبی و سادگی مسائل بعضا پیچیده فلسفی رو برای من و دوستداران فلسفه بیان می کنی.

امکان ثبت دیدگاه وجود ندارد.